Parkinson ve depresyon: Belirtileri konuşmaya başlamak

Üzüntü ile depresyon neden aynı değildir?

Zorlayıcı bir tanıdan sonra üzüntü veya endişe yaşamak anlaşılabilir bir deneyimdir. Depresyon ise kişinin duygularını, düşünmesini ve günlük işlerini etkileyebilen, profesyonel değerlendirme gerektiren bir sağlık durumudur. NIMH; ilgi ve zevk kaybı, süren çökkünlük, enerji azalması, uyku veya iştah değişiklikleri gibi belirtileri açıklar. Parkinson'un hareket dışı belirtileri arasında duygu durum değişiklikleri de bulunabilir. Bu yüzden yalnız titreme ve yürüme konuşulan bir kontrolde önemli bir bakım ihtiyacı görünmez kalabilir. Bir kişinin üzgün görünmemesi depresyonu dışlamaz; belirtilerin nasıl yaşandığı ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği ayrıca sorulmalıdır.

Hareket belirtileriyle örtüşen deneyimler

Yavaşlama, yorgunluk, uyku sorunu ve yüz ifadesinin azalması farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu özelliklerden birini görmek tek başına depresyon tanısı koydurmaz. Öte yandan her belirtiyi Parkinson'un fiziksel etkisine bağlamak da duygu durum sorununu gözden kaçırabilir. Kişinin eskiden keyif aldığı etkinliklerle ilişkisinin nasıl değiştiği, umutsuzluk yaşayıp yaşamadığı ve kendisini nasıl değerlendirdiği görüşmede önem kazanır. Bu sorular bir yakının kendi başına uygulayacağı teşhis testi değildir. Sağlık çalışanı, belirtilerin süresini, şiddetini, tedavi değişikliklerini ve eşlik eden durumları birlikte inceleyerek uygun değerlendirmeyi yapar; gerektiğinde ruh sağlığı uzmanını sürece dahil eder.

Konuşmaya başlayacak somut bir örnek

Görüşmeye 'Son zamanlarda iyi değilim' demekle başlanabilir; ayrıntı vermek için mükemmel ifadeleri bulmak gerekmez. Daha sonra yaşanan değişiklik somutlaştırılabilir: eskiden istekle katılınan aile görüşmelerine artık katılmamak veya günün çoğunu amaçsız geçirmek gibi. Bunlar örnektir, tek başına tanı ölçütü değildir. Başlangıç zamanı, gün içindeki değişim ve kişinin yardım istemekte zorlandığı konular da eklenebilir. Yakınlar gözlemlerini paylaşırken kişinin sözünü kesmemeli, onun adına bütün değerlendirmeyi yapmamalıdır. Mahrem bir görüşme istemek mümkündür. Kişi bazı duygularını aile yanında anlatmak istemiyorsa bunun sağlık ekibi tarafından bilinmesi daha açık bir iletişim kurulmasını sağlayabilir.

Tedavi seçimi ortak değerlendirme gerektirir

Depresyon tedavisinde psikoterapi, ilaçlar veya bunların birlikte kullanılması gibi seçenekler bulunur. Parkinson yaşayan kişide seçimin mevcut ilaçlar, bilişsel durum, uyku, hareket belirtileri ve kişisel tercihlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu yazı belirli bir ürünün başlanması veya kesilmesi için talimat vermez. Kişi daha önce bir tedaviden yarar görmediyse bunun ne kadar sürdüğü ve neden bırakıldığı sağlık ekibine anlatılabilir. Yan etki, ulaşım güçlüğü, maliyet veya görüşme biçiminin uygun olmaması farklı sorunlardır. Bunları ayırmak yeni bir planın uygulanabilirliğini artırabilir. Kontrolde yalnız belirti azalması değil, kişinin anlam verdiği günlük yaşama yeniden katılımı da konuşulmalıdır.

Aile desteğinin sınırları ve değeri

Yakın birinin dinlemesi, randevuya ulaşım desteği vermesi veya kişinin isteğiyle görüşmeye eşlik etmesi yararlı olabilir. Buna karşılık sürekli neşeli olmaya zorlama, hastalığı başkalarının yaşadıklarıyla karşılaştırma veya suçlama iletişimi zorlaştırabilir. Destek vermek her sorunu evde çözmek anlamına gelmez. Kişinin güvenliğiyle ilgili ciddi bir endişe, kendisine zarar verme düşüncesi veya temel ihtiyaçlarını karşılayamama varsa gecikmeden profesyonel yardım alınmalıdır. Acil tehlikede yerel acil sağlık hizmetleriyle iletişime geçilmelidir. Bakım verenin de destek ihtiyacı olabilir; bütün yükün tek kişide toplanması sürdürülebilir bir bakım yaklaşımı değildir. Kimin hangi sorumluluğu alacağı açıkça konuşulabilir.

Araştırma sonuçlarını kişisel vaade çevirmemek

Bir çalışmada depresyon puanının azalması, araştırmaya katılan herkesin bütün sorunlarının düzeldiğini göstermez. Katılımcıların başlangıçtaki belirtileri, Parkinson evresi, diğer tedavileri ve takip süresi incelenmelidir. Çalışmanın hangi ölçeği kullandığı ve gerçek yaşam işlevlerinin değerlendirilip değerlendirilmediği de önemlidir. 'Dopamini artırır, bütün depresyonu düzeltir' gibi geniş reklam ifadeleri bu ayrıntıları gizleyebilir. Bitkisel ürünlerin doğal olması etkileşimsiz oldukları anlamına gelmez. Kaynakları okumak, kişisel tedavi kararı vermekten farklı bir iştir. Belirsizlikleri sağlık ekibiyle konuşmak, yarar beklentisini daha gerçekçi ve kişinin ihtiyaçlarına daha yakın hale getirir.

İzlemde hangi değişiklik izlenecek?

Görüşmede birkaç anlaşılır hedef belirlenebilir: günlük bir etkinliğe yeniden katılmak, ilgi kaybının azalması veya uyku düzeninin iyileşmesi gibi. Bunlar kişinin kendi önceliklerinden seçilmelidir. 'Önerilen yaklaşımı nasıl değerlendireceğiz?', 'Yan etki olursa kime başvuracağız?', 'Yeniden ne zaman görüşmeliyiz?' soruları izlem planını netleştirir. İlk görüşmeden sonra bütün sorunların hemen çözülmesi beklenmeyebilir. Bununla birlikte kötüleşme veya güvenlik kaygısı varsa planlanan kontrol tarihini beklemek gerekmeyebilir. Duygu durumunu konuşmak Parkinson bakımının dışında kalan bir ayrıntı değildir; kişinin hareket kapasitesi kadar yaşam kalitesine ve günlük işlevine de bağlı bir sağlık ihtiyacıdır.

Görüşmeye hazırlanırken paylaşmak istemediğiniz konuları özel olarak anlatabilirsiniz. Mahrem görüşme talep etmek, sağlık ekibinin ihtiyaçlarınızı doğru anlamasına yardımcı olabilir.